» Somut Anlam, Soyut Anlam, Özellikleri

Yayınlanma Zamanı: 2010-09-14 23:11:00



SOMUT ANLAM, SOYUT ANLAM, ÖZELLİKLERİ (1) (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)

 

Bir sözcük, duyu organlarından biri yoluyla algılanabilen bir varlığı gösterirse "somut anlamlı", duyu organları yoluyla algılanamayıp da zihinde var olan kavramları gösterirse "soyut anlamlı" sözcük adını alır.

 

Örnek :

 

Ağaç, taş, hava, ses, koku, çiçek.                           (somut anlam)

 

Mutluluk, Sevgi, korku, kin, dostluk, insanlık.       (soyut anlam)

 

 

Somut ve Soyut Anlamla İlgili Uyarılar:

 

=>Bir sözcük temel anlamıyla somutken cümlede kazandığı anlamıyla soyut olabilir. Bu yüzden sözcükler somutluk soyutluk yönünden değerlendirilirken cümle içinde kazandığı anlama göre değerlendirilir.

 

Örnek:

 

Sözgelimi "hava" sözcüğü dokunma duyusuyla ilgili somut bir anlam taşırken "Eski eşyalar salona ayrı bir hava vermiş." cümlesinde soyut bir anlam kazanacak şekilde kullanılmıştır.

 

=>Aktarma yoluyla somut anlamlı bir sözcük bir somut anlam daha kazanarak kullanılabilir.

 

Örnek :

 

Organ adı olan somut anlamlı "ayak" sözcüğü, "sıranın ayağı, masanın ayağı, köprünün ayağı" gibi kullanımlarda yeni bir somut anlam kazanmıştır.

 

=>Soyut bir kavramın gözle görünür kılınması için somut anlamlı bir sözcükle anlatılması söz konusu olabilir. Bu duruma somutlama denir.

 

Örnek:

 

Bu sözlerin onu kırmış.   ("Üzmek","kırmak" la somutlaştırılmıştır.)

Sanki bakışlarıyla bizi eziyordu.  ("aşağılayıp, küçümsemek","ezmek" le somutlaştırılmıştır.)

Kanunları çiğnemek suçtur.     ("ihlal edip, uymamak", "çiğnemek" sözcüğüyle somutlaştırılmıştır.)

 

 

=>Deyimlerimizin bir bölümü somutlamaya örnektir.

 

Örnek:

 

Öküz altında buzağı aramak    (Akla uymayan bahanelerle suç ve suçlu bulma çabası)

Öp babanın elini                         (beklenmedik bir durum)

Örümcek kafalı                           (geri düşünceli, yenilikleri kabul etmeyen)

 

=>Soyut anlamlı bir sözcük cümle içinde bir soyut anlam daha kazanarak kullanılabilir.

 

Örnek:

 

Karnım henüz doymuş değil.                                                  (soyut-temel anlam)

Ömrü boyunca okudu, hala okumaya doydu diyemem.    (Soyut-mecaz anlam)

 

 

 

 

 

 

SOMUT ANLAM, SOYUT ANLAM, ÖZELLİKLERİ (2) (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)

 

Sözcükler varlıkları ve kavramları karşılar. Varlık, madde olarak bulunan yani duyu organlarıyla algılanabilen bir nitelik taşır.

 

Örneğin; ağaç, yeşil, kalem gözle; soğuk, ıslak dokunmayla; ses, gürültü işitmeyle; koku koklamayla; acı, ekşi tatmayla algılanabilir. İşte duyu organlarımız yardımıyla algılayabildiğimiz bu sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.

 

Oysa üzüntü, sevgi, özlem, hasret, rüya gibi sözcükleri herhangi bir duyumuzla algılayamayız; bunların sadece kavram olarak var olduğunu kabul ederiz. İşte bu  tür sözcüklere de soyut anlamlı sözcükler denir.

 

 Soyut sözcüklerin nesnelliği yoktur, kişinin duygu ve düşüncesine göre özellik kazanır.

 

Bir sözcük her zaman somut olamayacağı gibi her zaman soyut da değildir. Bir cümlede somut olan sözcük başka bir cümlede soyut anlam taşıyabilir.

 

Örneğin; “Bu iki çizgi arasındaki açı kırk beş derece vardır.” cümlesindeki “açı” sözcüğü ölçülebilen bir değer taşıdığından somut anlamlıdır. Aynı sözcük “ Sen bu sorunu hangi açıdan ele aldın?” cümlesinde, ölçülebilen bir değer olmaktan çıkmış, mecaz anlam kazanarak soyut bir kavramı karşılar duruma gelmiştir.

 


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalışmaları devam etmektedir.
Görüş ve önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz !


?